آخرین مطالب
امکانات وب
همزمان با سال روز اشغال ایران درسوم شهریور 1320توسط ارتش متفقین «نشست تخصصی بررسی تاریخی حضورنیروهای متفقین دراستان گلستان » درساعت 10صبح مورخ 3/6/1389درمحل سالن اجتماعات موسسه غیرانتفاعی گلستان با حضور کارشناسان ،پژوهشگران و علاقمندان به تاریخ سرزمین استان گلستان برگزار گردید.
این نشست برای نخستین بار ، پس از سال ها حضور روسیه تزاری در سرزمین استرآباد و گنبد کاوس ،همچنین ورود ارتش سرخ جماهیر سوسیالیستی شوروی به گرگان توسط اداره کل میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری استان گلستان برگزار گردید.در حاشیه این نشست تخصصی ،عکس هایی از حضور روس ها در استرآبادو گنبد کاوس و گزارش ها و تحقیقات انجام شده درباره این موضوع به نمایش درآمد.
در این نشست تخصصی ،علیرضا حصارنوی(کاوش های باستان شناسی روس در برج قابوس)،رحمت الله رجایی (بررسی حضور روس ها در استرآباد)،قربانعلی عباسی(بررسی نقشه ترسیمی ژارنیف از استرآباد)،حسین دباغ(معرفی قلعه نظامی روس ها در آشوراده)،جمیله پورقاسم(کنسولگری روس ها در استرآباد)و فریدون اونق (نفوذ روس ها در منطقه ترکمن صحرا)سخن رانی کردند.بخش هایی از سخن رانی های ارائه شده در این نشست تخصصی جهت بهرمندی کاربران تارنمایم(وبلاگم)در تارنما گزاده می شود:
معرفی استان گلستان
استان گلستان از نظر جغرافیایی در محدوده منطقه معتدله شمالی در شمال کشور واقع است. این استان از شمال به کشور ترکمنستان، از شرق به استان خراسان شمالي، از غرب به دریای خزر و استان مازندران و از جنوب به استان سمنان محدود است. مساحت آن بالغ بر 22 هزار کیلومترمربع 13 درصد از کل مساحت کشور بوده و از این نظر در بین سایر استان ها در رتبه نوزدهم قرار دارد. از نظر تقسیمات کشوری استان گلستان مشتمل بر 13 شهرستان است.
شهرستان های استان عبارتند از: گرگان، گنبدکاووس، ترکمن، بندرگز، علی آباد كتول، مینودشت، آق قلا، کلاله، کردکوي، آزادشهر، گمیشان، رامیان و مراوه تپه.
استان گلستان تا قرن هفتم هجری موسوم به ايالات گرگان بوده و از قرن هفتم تا چهاردهم ايالت استرآباد ناميده شد. سابقه تمدن در آن با توجه به كاوشهاي باستان شناسي به حدود هفت هزار سال قبل بر ميگردد و در حقيقت يكي از قديميترين ايالتها و مركز عمده تمدن نشين از آرياييها در شمال ايران بوده است.
اين سرزمين بزرگترين و آبادترين سرزمين در شمال ايران در سدههاي اوليه اسلامي و قبل از آن بوده است. با ورود اسلام و در سدههاي اوليه آن بهخصوص دوران طلايي اسلام و بعد از آن گرگان نقش مهمي در شكوفايي فرهنگ تمدن اسلامي و ايراني داشته است. به طوري كه دانشمندان و شاعران بزرگي چون عبدالقاهر جرجاني مؤلف اسرار البلاغه و دلايل الاعجاز و سيداسماعيل جرجاني مؤلف ذخيره خوارزمشاهي اولين و بزرگترين دايره المعارف پزشكي به زبان فارسي، فخرالدين اسعد گرگاني سراينده ويس و رامين و ميرداماد مؤلف قبستات و صراط المستقيم و ميرفندرسكي و... از اين ديار بودهاند.
در استان گلستان اقوام مختلف نظير فارس، ترك، تركمن، سيستاني، بلوچ، قزاق، زندگي مي كنند. اما با وجود تنوع قوميتي، زباني و مذهبي در استان، مردم اين خطه با صلح و صفا به زندگي خود ادامه مي دهند و نقطه اشتراك آن ها دين اسلام و فرهنگ ايراني بوده و حلقه اتصال بين آن ها زبان فارسي و منافع جمعي و مشترك شان در بهروري از اين سرزمين حاصلخيز است. زبان هاي رايج در اين استان عبارتند از: فارسي، ترکمني، مازندراني و سيستاني.
مهمترين سوغاتي هاي استان گلستان شامل، صنايع دستي به ويژه قالي، قاليچه، پشتي هاي تركمني، سوزن دوزي، جاجيم هاي كوهستاني گرگان، صنايع دستي روستايي، ماهي و البته خاويار، پنبه، حلوا اماج، نان شيريني مي باشد.
کنسولگری روسیه در استراباد جمیله پورقاسم
کارشناس مرمت بنا
جنگها و عقد قراردادهای متعدد بویژه دو قرارداد گلستان و ترکمنچای، در دوره فتحلی شاه قاجار تاثیر عمیقی بر ناحیه استراباد داشته است: بر طبق ماده 8معاهده ترکمن چای در سال 1243هجری قمری ،حق کشتیرانی در دریای خزر به روسها واگذار شد ،همچنین برطبق ماده 10 همین معاهده گشایش کنسولگریها و نمایندگیهای بازرگانی روسها در شهرهای ایران آزاد اعلام گردید.و در نتیجه بلافاصله در استراباد بنائی به منظور تاسیس کنسولگری از یک تاجر استرابادی توسط روسها خریداری شد .
ساختمان کنسولگری روسیه در ضلع جنوبی خیابان امام خمینی و ضلع غربی امام زاده بی بی هور وبی بی گل در محله شیرکش واقع شده است .کنسولگری ازدو ساختمان شامل ورودی و عمارت اصلی تشکیل شده است .ساختمان ورودی بنابه صورت دو طبقه از آجر و اندود گچ و خاک ساخته شده و با لایه ای از رنگ زرد پوشیده شده است .طبقه همکف ساختمان ورودی شامل یک درب چوبی ،دو ستون آجری با مقطع مدور با طاقهای هلالی نیم دایره است...نمای خارجی طبقه اول شامل در ب و پنجره های چوبی و تراسی است که با نرده های خراطی شده تزئین یافته است.
ساختمان اصلی کنسولگری که به صورت عمارت کلاه فرنگی در وسط باغ قرار دارد در دو طبقه با سازه آجری بر روی کرسی چینی به ارتفاع80 سانتی متر و اندود گچ ساخته شده است که همانند نمای ورودی در بخشهائی از آن لایه ای از رنگ زرد بر روی اندود بچشم می خورد .نمای شمالی عمارت با بازشوهای هلالی متعدد و نماهای غربی و جنوبی با بازشوهای تخت متعدد.از یکنواختی خارج شده اند. نمای شرقی عمارت شامل ایوانی است که ستونهای چوبی آن بر روی چهار جرز نیم دایره آجری در طبقه همکف قرار گرفته است ..پوشش عمارت اصلی و ورودی بنا در حال حاضر شیروانی و حلب پوش است که درطی تعمیرات گذشته جای پوشش سفالین را گرفته است .
محوطه باغ که با ترکیبی ار آجر و سنگ فرش شده بود شامل تعدادی حوض ، باغچه و جوی آب بوده وحیاط هم با دیوارهای آجری و سرچین سفالی محصور شده بود که در حال حاضر اثر چندانی باقی از آنها باقی نمانده است.
برای تهیه آب آشامیدنی کنسولگری ، در سال 1295 خورشیدی جاده ای در ضلع جنوبی دیوار شهر به سمت خیابان سرخواجه کشیده شد تا بتواند آب مورد نیاز را با کالسکه به راحتی به بنا حمل کنند.که این جاده خیابان ملل فعلی است
با وقوع انقلاب کبیر روسیه و خروج آخرین کنسول روسیه تزاری از استراباد ،ساختمان کنسولگری در 8خرداد 1299 خورشیدی موقتا در اختیار اداره نظمیه استراباد قرارگرفت، اما با ورود کنسول جدید کفیل حکومت استراباد دستور تخلیه کنسولگری را داد و در نتیجه در 22 مهر 1300 با ورود ” وینر“ نماینده و کنسول روسیه ، این ساختمان مجدد دراختیار دولت روسیه قرار گرفت.
در سوم اسفند ماه 1320 خورشیدی وینر که منشویک بود معزول و به جای او یک بلشویک کنسول استراباد گردید وسرانجام با اشغال ایران در شهریور 1320 شهر استراباد نیز دستخوش آسیبهای حاصل از جنگ شد .. از زمان اشغال تا سال 1324 خورشیدی کنسولگری به عنوان یکی از مقرهای فرماندهی ارتش سرخ درآمد و بعد از آنکه قوای شوروی مجبور به تخلیه ایران شدند عمارت از سوی سفارت روسیه پلمپ گردید و در حال حاضر یک سرایدار از این بنا مراقبت می کند .
کاوش های روس ها در برج گنبد قابوس
تنظیم و تهیه کننده: علیرضا حصارنوی-باستان شناس
تابستان1389
گنبد قابوس ابن وشمگیر در استان گلستان، شهرستان گنبد کاووس و در ضلع شمالی شهر و گوشه شمال غربی پارک یا باغ ملی، روی تپه ای به بلندی 15 متر واقع شده است. گنبد قابوس با نام های میل قابوس، برج قابوس، آرامگاه قابوس شناخته می شود که در 5/3 کیلومتری ضلع جنوب شرقی خرابه های شهر باستانی جرجان یا گرگان قدیم قرار دارد. و از نظر هنر معماری و تاریخی، یادگاری بس ارزنده از دوران آبادی و شوکت سرزمین جرجان و دودمان آل زیار است.
گنبد یا برج قابوس یکی از بی نظیرترین یادمان های معماری ایران در دوره اسلامی در عین سادگی، در اوج شکوفایی هنر معماری ایران زمین، به شیوه معماری رازی با آجرو ملات ساروج به ارتفاع بدنه 37متر و 18 متر بخش مخروطی (در مجموع 55متر بلندی) و محیط اصلی گنبد 30 متر ساخته شده است.
پلان برج قابوس ستاره ای شکل است در بدنه شرقی روزنه ای تعبیه شده است که ارتفاع آن 90/1 متر و عرض متوسط آن 73 تا 80 سانتی متر است. در ضلع جنوبی یک در ورودی قرار دارد و در درون طاق هلالی و سردر آن دو رشته مقرنس کاری زیبا به چشم می خورد. این مقرنس در عین سادگی در شمار نخستین مقرنس کاریهایی است که در بناهای ایرانی بعد از اسلام دیده می شود. این برج دارای 10 رشته کتیبه به خط کوفی بنایی است که نام سازننده و تاریخ ساخت و انگیزه ساخت آن را بازگو می کند.
شمس المعالی قابوس بن وشمگیر، 366- 403 ق/967- 1012 م، چهارمین پادشاه آل زیار است.از این پادشاه ایرانی دو یادگار ارزشمند به جای مانده است:نخست کتاب وزین قابوس نامه و و دوم شاهکار معماری اسلامی ایران یعنی برج قابوس.قابوس او پادشاهی ادیب و شاعری توانمند بود و به دو زبان فارسی و عربی شعر می سرود، خطی خوش داشت و در نجوم و دانش های دیگر صاحب نظر بود. با وجود همه این ویژگیهای نیکو، پادشاهی ستمگر و کینه توز بود و به آسانی در برابر گناهان ناچیز فرمان کشتن می داد و به علت همین بدرفتاری لشکریانش در برابر او دو بار سرکشی نمودند.بار نخست وقتی که او را از تخت پادشاهی به زیر کشیدند ، قابوس به کمک برخی یاران وفادارش و سامانیان تخت پادشاهی از دست رفته را به دست گرفت.اما برای بار دوم ، لشکریانش او را به قلعه چناشک که یکی از روستاهای کوهستانی مینودشت است ، تبعید کردند.و از فرزند او منوچهر خواستندبه جای پدر برتخت پادشاهی نشیند.. و قابوس در تبعید در قلعه چناشک از شدت سرما جان باخت.و تاریخ دیگر نمی گوید گه پس از مرگ قابوس ، با جنازه او چه کردند .آیا در قلعه چناشک به خاک سپردند و یا جسن او را آورده و در برج قابوس خاک سپاری نمودند.
آغاز کاوش های روس ها در برج قابوس:
نمی دانم می توانم اصطلاح باستان شناسی را برای کاوشگران روسی بکار ببرم یا خیر؟شاید در دنباله صحبت به توانم در این مورد تصمیم بگیریم.
روس ها در سال 1317قمری در درون برج قابوس اقدام به کندوکاو می کنند . انگیزه آنان کشف جسد و تابوت سازننده برج یعنی قابوس بن وشمگیر است.مدت ها کندوکاو می کنند، ولی چیزی از جسد و تابوت قابوس بن وشمگیر نیافتند.
به نظر می رسد انگیزه واقعی آنان از این کاوش دست یافتن به اشیا تاریخی – فرهنگی احتمالی درون تپه و برج قابویس بوده است. زیرا تاکنون هیچ گزارش علمی خبری ار آنها به چاپ نرسیده است.
به نظر من روس ها از کاوش خود انگیزه و اولویت داشتند.:
1- دست یافتن به اشیا تاریخی – فرهنگی
2- کشف جسد و تابوت قابوس
در مورد این انگیزه ها از شواهد تاریخی بهره می برم:
1-محمد علی خان قورخانچی صولت نظام و میرزا رضا خان سرتیپ مهندس در سال 1321 قمری در باره این کندوکاو های روسی در کتاب نخبه کامرانی می نویسد:
«...ثانیا مقبره قابوس بن وشمگیر که هم موافق ثبت تواریخ است،باید در این گنبد باشد ، ولی تاکنون آثاری از مقبره علی الظاهر پیدا نشده است.در سنه 1317 جهت کشف مقبره ، کف حالیه گنبد را به قدر چهارده ذرع کنده اند ، چیزی معلوم نشد ه، مایوس گشته ،پر کرده اند.ولیکن از قرار معلوم و مشهور ،بعدا روس ها محرمانه راهی به مقبره پیدا کرده اند ، اگر حقیقت داشته باشد ، البته چیزها و اشیا نفیسه به دست آورده یا خواهند آورد.»
انگیزه واقعی از این کاوش روس ها در گفته های هم میهن آنان یعنی ژنرال پزولاسکی که در سال 1900 م به این ناحیه سفر کرده در می یابیم.او می گوید:«که در سال 1899م برابر با سال1316و 1317 قمری می باشد ، روس ها اندیشه این که قبر در زیر زمین است ، در میان گنبد چاهی به عمق 10 متر حفر کردند ، که تا پایان 10 متر هم طبقات آجر دیده شده است.از طرف دیگر دیگر چگونه می توان تصور کرد ، جسد قابوس را در این زمین به خاک سپارند، که دری چوبی و حتی فلزی نیز برای بگهبانی آن کافی نیست.
ساخت کمیسیون دولت روس در محوطخ برج قابوس:
پس از پایان کاوش روس ها ، گروهی از دولتیان وقت به نام کمیسیون دولت علیه ایران در سال1322از برج قابوس و محوطه پیرامون آن بازدید کردند ، و اجازه می دهند که یک دستگاه عمارت مخصوص کمیسر با 12هزار تومان و به جهت دیگر اجزا و سواره ها 18 هزار تومان که مجموعا30 هزار تومان می شود بسازنند.این عمارت مشهور می شود به عمارت کمیسیون دولت روس.
کاربران تبریک جهت ورودتان سایت اصلی ما tazetarinha.niloblog.com ثبت کالاودرج آگهی بانازلترین قیمت برروی کادرزیرکلیک کنید...
ما را در سایت کاربران تبریک جهت ورودتان سایت اصلی ما tazetarinha.niloblog.com ثبت کالاودرج آگهی بانازلترین قیمت برروی کادرزیرکلیک کنید دنبال میکنید
برچسب:
نویسنده: رضا شوقی زاده
بازدید: 112